De Agota Kristof non sabemos se admitirá as influencias que describimos, pero o que é seguro é que a súa novela “Onte” busca, dende a impersonalidade e o desarraigo, atopar un punto de humanidade, fuxidía como un soño. O mesmo que os títulos citados. E o fai dende o prisma dun personaxe principal que o abarca absolutamente todo, chegando a revelársenos as súas paranoias, pesadelos, entelequias simbólicas, que, analizando sen esforzo, explican moito do comportamento do abúlico traballador industrial. Os anhelos de converterse en escritor, o pasado que o segue e o trastorna, mesmo a psicopatía latente, non fan que a empatía entre lector e narrador decaia. Porque todos posuímos contradicións, complexos e distancia. Porque cada un de nós levamos dentro un antiheroe. Esa actitude enfronte da vida de continua retirada cara adiante, de afogo vital, nos persigue ou nos perseguiu. Os sentimentos sobre a utilidade da nosa existencia, son tan reais e cotiáns como o traballo monótono de cadea de montaxe que o/nos deshumaniza converténdonos en robots, nunha peza máis dunha engrenaxe que xamais estará dominada por nós mesmos. Coa escrita seca, pouco descritiva pero concisa, o que se consegue é un efecto de frialdade e análise do contado. Xusto o que busca a escritora. E o consegue dende a trama, por mor dos acontecementos que, aínda que parezan irrelevantes, son constituíntes de un todo harmónico e fondo. Ao final, o inadaptado, o estraño, acaba sendo un máis. E todo pasa mentres tentamos agarrarnos a unha luz que nos saque das tebras, sempre buscando unha esperanza á que asirse e nos faga erguer ao día seguinte desexando que algo diferente pase. Kristof toca todos eses paus con naturalidade e asepsia, sen apaixonamento, cunha precisión cirúrxica e sen deterse por nada, é dicir, mostrando a verdade núa e clara, lonxe da hipocrisía.

O final convencional e sinxelo non resulta máis ca un paradoxo de toda a novela: a loita contra o sistema, a busca do heterodoxo só se “cura” cunha vida denominada “normal”. A autora parece rirse de si mesma e do seu universo, o que fai da sensación final unha mestura de acidez e autenticidade.